UET Literary society report in echo

سپاں ورگے پت

تیتھوں سچ سنیا نھیں جاونا
جے سن سکدا ایں سن

میں باھروں ساوی جاپدی

میرے اندر لگیاے گھن

میں ٹُٹ کے ڈگن آلی آں

بس چار دیہاڑے زندگی

میں مرگ چوگاٹھے کوکدی
میتھوں بھجدی جاوے زندگی
 ہن جھُل کے آئیاں نھیریاں
نھیں تھمیاں بھار سہارنا
توں بودیوں پُٹدایں بھولیا

میرے پانیاں مینوں مارنا

دھرتی وچ دب کے بھل گئی

سِگے موتی لکھ کڑوڑ
ہن تھاں تھاں مٹی رولدی

تے ہتھ وچ آوندے روڑ
میری چادر لاہ کے لَے گئے
تے وڈھ کے سِٹ گئے گت
میں ماں بولی پنجاب دی
میرے سپّاں ورگے پُت

شو کمار بٹالوی چڑھاوا

 کہندے شاعر وڈھا یا چھوٹا

شاعر یا تاں ہندا یا نہیں ہندا
پر شاعر پون دی اصل گواہی ادوں ملدی آ جدوں شاعر دی قلم چو نکلی ہوئی شاعری لوک گیتاں وانگ مقبول ہو جاے

اِنہاں اکھیاں چہ پانواں کیوں کجلا وے
اکھیاں چہ توں وسدا۔۔۔

جدوں ہسدی بھلیکا مینوں پیندا وے
ہسیاں چہ توں ہسدا۔۔۔
--------------------------------------------------

Ni ik meri akh kaashni
Dooja raat de uneendare ne maareya
Sheeshe nu tarer pay gayi
Vaal vahundi ne dhean jadoN maareya

Ni ik meri akh kaashni
--------------------------------------------------------------

ماءیں نی ماءیں میرے گیتاں دے نیناں وچ برہوں دی رڈک پوے
ادھی ادھی راتیں اُٹھ رون موءے مِتراں نوں
ماءیں سانوں نیند نہ پوے
ماءیں نی ناءیں۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

بھیں بھیں سوگندھیاں اچ بنھاں پءی چاننی دے،تاں وی ساڈی پِیڑ نہ سہوے
کوسے کوسے ساہواں دی میں کراں جے ٹکور ماءیں
سگوں سانوں کھان نوں پوے
ماءیں نی ماءیں۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

آپے نی میں بالڑی ہاں،حالے آپے متاں جوگی مت کیہڑا ایس نوں دوے
آکھ سُو نی ماءیں ایہنوں رووے بُل چِتھ کےنی
جگ کِتے سُن نہ لوے
ماءیں نی ماءیں۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

آکھ ماءیں ادھی ادھی راتی موءے متراں دے اُچی اُچی نام نہ لوے
متاں ساڈے مویاں پچھوں جگ ایہہ شریکڑا نی
گیتاں نوں وی چندرا کہوے

------------------------------------------------------------------------------

Maye ni maye, main ik shikra yaar banaya

Ohde sir te kalgi
Ohde pairin chanjhar
O chog chugenda aaya

Ik ohde roop di dhup tikheri
dooja mehkan da tirhaya

Teeja ohda rang gulabi
O kise gori maan da jaya

Ishqe da ik palang nawari
Ve assan chanania vich daya

Tan di chadar ho gayi meli
Os pair jaan palange paya

Dukhan mere naina de koye
Te vich harr hanjuan da aaya

Sari raat gyi vich sochan
Os ae ki zulm kamaya

Subah savere layni vatna
We assan mal mal os navaya

Dehi de vichon niklan chingan
Ni sada hath gaya kumlaya

Churi kuttan ta oh kaunda naahi
Ve assan dil da maas khawaya

Ik uddari aisi mari
O murr watni na aaya

Maye ni main ik shikra yaar banaya

---------------------------------------------------------------------
Aaj din chadheya tere raang varga (x2)
Tere chumman pichchli sanng varga
Hai kirna de vich nasha jiha
Kise chhimbe saapp de danng varga..aaj din
------------------------------------------------------------

Bhathi walie chambe diye daaliye, Peeran da paraga bhun de
(Oh flower of jasmine, you own the oven, bake me one lot of pain)

Tainu dewan hanjuan da bhara, Peeran da paraga bhun de
 -----------------------------------------------------------------------------

Yaar Addeya! Rabb karke mennu.
Paen birhon de keedde ve.
Nainaan de do sandali boohe,
Jaan sada lai bheedde ve.

Yaadaan the ik chhamb matteela,
Sada lai sukk jaaye ve.
کھڑیاںroop mere diyaan kammiyaan.
Aa koi dor lateedde ve.

Bann tateeri chouvan deede.
Jad tera cheta aave ve.
Aisa sard bharaan ik hauka.
Ttutt jaavan mere beedde ve.

تسی سمجھ تاں گئے ہووو گے، 

اج تے پرکھ پڑچول اکٹھ دا چڑھاوا، 

برہوں دے سلطان تے پنجابی شاعری وچ رومانویت دے مہاراج 

شو کمار بٹالوی دے ناں!
شو کمار بٹالوی دا جنم ۱۹۳۶ وچ شکڑ گڑھ وچ ہویا- 

شو نے کیہا سی

اساں تاں جوبن رتے مرنا
ٹر جانا اساں بھرے بھرائے
 جوبن رتے جو وی مردا
پھل بنے یاں تارا
جوبن رتے عاشق مردے
یاں کوئی کرماں والا
یاں اوہ مرن
کہ جنہاں لکھائے
ہجر دھروں وچ کرماں
ہجر تہاڈا اساں مبارک
نال بہشتیں کھڑنا
اساں تاں جوبن رتے مرنا  

محض ۳۶ ورھیاں جوبن رّتے  ۱۹۷۶ نوں فرید کوٹ  وچ شو کمار بٹالوی چلانا کر گئے

پاش بارے دو کجھ گلاں

پنجابی پیاریو!اج دے پرکھ پرچول اکٹھ وچ

 جی آیاں نوں

سب توں پہلاں میں اج دے اجلاس دے پردھان جناب ---------- نوں بینتی کرداں ہاں کہ او اسٹیج نوں رونق بخشن

انہاں نیں اپنے بیزی شیڈول چوں ساڈے لئی ٹائم کڈھیا،اسیں انہاں دے بہت شکرگزار دے دیندار ہاں

اج دے پروگرام دی ترتیب کجھ ایداں ہے جی!

سب توں پہلاں پچھلے اجلاس دی کاروائی

فیر ------------ دی کہانی

فیر ---------- دی شاعری

تے اخیر تے حاضر موقع شاعراں دا شاعری دربار

اج دے تنقیدی اجلاس دا چڑھاوا ،

نکی عمرے وڈھ گل کرن والے

سامراج، سرمایہ دار تے ظالم سرکار نوں للکارن والے

سوہنے، سچے تے اچے شاعر                    پاش دے ناں چڑھاوندے ہاں

پاش دا جنم ٩ ستمبر ١٩٥٠ وچ پنڈ تلونڈی سلیم   تحصیل نکودر ضلع جالندھر وچ ہویا

اجے انہاں دی کلا تے فن اپنے جوبنے تے سن کہ محض ٣٧ سال دی عمر وچ 23 مارچ 1980 نوں  اپنے پنڈ وچ کھوہ تے بیٹھے دہشت گرداں دے ہتھوں شہید کر دتًے گئے

گولی بندہ تے مار سکدی ایے پر نظریہ نہیں

انہاں دے قاتل بھل گئے سی کہ ۳۷ سال دی عمر تک اوہ شاعری وچ امر ہو چکے سی

پاش دے کول کہن نوں بہت کجھ سی

انہاں نیں

لوہ کتھا

اڈدے بازاں مگر

ساڈے سمیاں وچ

تے

کھلرے  ہوئے ورقے

 جیہیاں کتاباں لکھ کے سانوں دسیا کہ جے کر کہن نوں کجھ ہووے تے علم عروض تے چھند شاستر توں بنا وی شاعری منوائی جاسکدی ہے

آخر چ انہاں دی شاعری دے کجھ نمونے

ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਆਸ ਨ ਕਰਿਓ ਕਿ ਮੈਂ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੋ ਕੇ
ਤਹਾਡੇ ਚਗਲੇ ਹੋਏ ਸਵਾਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ 'ਚ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੋਤਲੀ ਕਵਿਤਾ
ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਕੰਜਕ ਜਿਹਾ ਹਾਸਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਦ ਵੀ ਕੀਤੀ-ਖਾਦ ਦੇ ਘਾਟੇ
ਕਿਸੇ ਗਰੀਬੜੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਵਾਂਗੂ ਪਿਚਕ ਗਏ ਗੰਨਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਦਲਾਨ ਦੇ ਖੂੰਜੇ 'ਚ ਪਈ ਸੌਣੀ ਦੀ ਫਸਲ
ਤੇ ਦਲਾਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਤੇ ਖੜੇ ਸਿਆਲ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਆਸ ਨ ਕਰਿਓ ਕਿ ਮੈਂ ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਖਿੜਨ ਵਾਲੇ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ
ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਕੁਨਾਂ ਧਰਾਂਗਾ
=====================================

ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ ਉੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ
ਐਥੇ ਹੀ ਕਿਤੇ ਉਰੇ ਪਰੇ ਬੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਘਾਹ ਖੋਤੇਗਾ,
ਰੁੱਖੀਆਂ ਮਿੱਸੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਢੋਇਆ ਕਰੇਗਾ
ਤੇ ਮੈਲੀਆਂ'ਚੁੰਨੀਆਂ ਭਿਓਂ ਕੇ
ਲੋਆਂ ਨਾਲ ਲੂਸੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਫੇਰੇਗਾ।

ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ ਉੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ
ਐਥੇ ਹੀ ਕਿਤੇ ਉਰੇ ਪਰੇ ਲੁਕ ਕੇ
ਕੱਲਮ ਕੱਲਿਆਂ ਰੋਇਆ ਕਰੇਗਾ
ਸਰਾਪੇ ਜੋਬਨਾਂ ਦੇ ਮਰਸੀਏ ਗਾਇਆ ਕਰੇਗਾ।

============================================

ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਸਾਡੇ ਹੀ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਹੋਣਾ ਸੀ
ਕਿ ਸਮੇ ਨੇ ਖੜ ਜਾਣਾ ਸੀ ਹੰਭੀ ਹੋਈ ਜੋਗ ਵਾਂਗ
ਤੇ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉਤੇ ਲਮਕਦੇ ਕਲੰਡਰਾਂ ਨੇ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਫੋਟੋ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਸੀ

ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਤਿੜਕੇ ਹੋਏ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਲੇਆਂ
ਤੇ ਧੂੰਏ ਨੂੰ ਤਰਸੇ ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ
ਸਾਡੇ ਈ ਵੇਲਿਆਂ ਦਾ ਗੀਤ ਬਣਨਾ ਸੀ

====================================

میں اقلیت ہاں

میں اقلیت ہاں
دیس پنجاب دے  شہراں اندر
رلدی ہوئی اقلیت
میں اقلیت ہاں
آلے دوالے چارے پاسے
اکثریت دا ڈائنو سار
اگ کھلاردا پھردا ہے
پیراں ہیٹھاں مدھ جاوے،
 کھا جاوے جاں چھڈ جاوے
ایہہ تاں اوس دی مرضی ہے
میں اقلیت ہاں
دیس پنجاب دے  شہراں اندر
رلدی ہوئی اقلیتکسے وی شاپنگ مال چ جاواں
 ہسپتال یا دفتر آواں
اولاں چپ ای رہنداں واں
پر جے بولنا پے وی جاوے
دردا ڈردا جھکدا جھکدا
اوپرا اوپرا بولداں واں
مت کوئی میری ذات پچھان کے
مندا چنگا بول دوے
مینوں ککھیں رول دوے
میں اقلیت ہاں
اکژیت والیو
تسی کیہ جانو؟
لون دی کان چ
لون ہون توں بچنا
کنا اوکھا ہے
تے
لون دی کان چ
لون ہون دا دکھ
کنا ڈاہڈا
ہے
اکژیت والیو
تسی کیہ جانو؟
اقلیت دا دکھ
اردو والیو
تسی کیہ جانو؟
پنجابی دا دکھ

ساڈے گھر سویر نئیں ہوئی

روز سویر نوں
سرگی ویلے
کاواں چڑیاں
دے جاگن توں
کافی پہلے
گھر وچ رونق
ہو جاندی سی
میں کمبل وچ
لکیا ہویا
سجّے کھبّے
پاسے لیندا
چپ چپیتا
بِڑکاں لیندا رہندا ساں
کنّے چنگے دن ہندے سی!!
ہن سورج وی
سر تے آجے
{گھر وچ سنّ وسان ای رہندی}
انج لگدا اے دیر نہیں ہوئی
جس دن دی ماں
چھڈ کے گئی اے
ساڈے گھر سویر نہیں ہوئی

جیندا ہاں پر

جیندا ہاں پر جین دا مینوں

 ول ذرا نہ آئے

عزت دولت لذت شہرت،

 چارے خوب ہنڈائے

سب کجھ کھادی پیتی بیٹھاں

حرص بلائے کتھے

بھکھا رج دے پچھے بھجدا

رجّا جائے کتھے

بابل دی اسیس

ساڈے سِر تے بھار تاں نئیں توں
سگوں باھواں ورگی آں

پتراں نالوں ودھ سہارا
ماواں چھاواں ورگی آں

فیر وی تیرا بابل دھیے

چھیتی چھیتی داج بنا کے

تینوں تورنا چاوہندا ہے

رسم روایت ریت پرانی"
چلدی آئی تی چلدی جانی
دھی دا دھن تاں دھن بیگانہ
راجیاں تیکر کول نہ رکھیاں
 وانگ امانت موڑنیاں پئیاں
"قرضیاں وانگر لاوہنیاں پئیاں

ایدا٘ں دیاں ہور وی کنیاں
سنیاں سنیائیاں  جھوٹھیاں سُچ٘یاں
 گل٘اں ہیٹھاں دبیا ہویا
  بے وس بے سدھ بابل تیرا
  دھکو زوری  بدھو بدھی  

پن کماونا چاوئدا ہے

تینوں تورنا چاوہندا ہے

تینوں تور کے ویلا ہوکے
بیجیا وڈھیا سوچ لوے گا

پگ دے لڑ نوں منہ وچ دے کے

ہوکے ہاواں روک لوے گا

پر دھی رانی!!!

اکّو شرط اے

سکھی سانتی وسدی رہیں

جتھے رہیں
ہسدی رہیں

mērē sir tē bhār tāñ nahīñ tūñ
saggoñ bāñhwāñ wargī āñ
puttāñ nāloñ wadh sahārā
māñvān chhāwān wargī ān
fēr vī tērā bābul dhiē
chhētī chhētī dāj banā k
tainū tornā chāuñhdā hai.......................! ?
(wagdē pāṇiāñ warga huñdā rasmāñ dā wartārā vī, soch dē kakh di pēsh kīh challē)
"punn" kamāuṇā chāuhndā hai......!!!
tainū tor kē k wēhla ho kē
bījiā waḍhiā soch lawē gā
pagg dē laṛ nūñ mūñh wich lai kē
haukē hāñwāñ rok lawē gā..........
par dhī rāṇī
dhī hasdī tāñ rabb hasdā!
bābul dī asīs hai tainū
tokra tokra hasdi rahīn,
sukhī sāntī wasdī rahīn

نیند مزدوری ورگی

اکھاں ساڈیاں تے سپنے پرائے
 نیند مزدوری ورگی

کالی رات اکلاپے والی
ٹپ ٹپ ہوئی جاوے

دھیاں لے گئے پتراں والے
تے پتراں نوں شھر کھا گئے

جد ماں وی پت پچھانیں
او وقت دعا دا جی

جتھے کھس جان ماپے پترا
توں اوتھے کیہہ بھالدا

رکھ جندڑی دا سُکدا جاوے
ہن رشتیاں جھڑ جانا

بی بی سودھ لَے سودھنا جنّا
وقت سب کھولیندا

نبھائی دا کِنح عشق

تلیاں تے سورجے نوں وی رکھ لاں گے ٹھہر جا
دس داں کے عشق کر کے نبھائی دا کنج عشق
پگ پیہ دی گل نوں پے جے تاں سدھراں دی پیش کیھ

صیھباں نے دسیا مر کے نبھائی دا کِنج عشق

مردی ہوئی زبان دا شاعر ہاں جان دا ہاں

ڈھیری تے سیس دھر کے نبھائی دا کِنح عشق

ربا تیری دنیا اندر

سپ گھگی دے آنڈے پیوے

جاں فر باج چڑی نوں کھاوے

فٹ چھڈون نوں بھجدا واں

پر فر سوچن لگدا واں

ایہہ تاں اکھ دے موہرے ہے

خورے کیہ کجھ اولے

ربا تیری دنیا اندر

سب کحھ اے انصاف نھیں

ماں تے لکھی نظم

کنے دناں توں جی نھیں لگدا
اودھریا، اودھریا پھرداں واں
تردا پھردا راہ بھل جانداں
کھیبڑیا کھیبڑیا پھرداں واں
دل ڈونگھے وچ کھوہ جئی پیندی
اکھیں نید نہ پیندی جی
نیندر دے وچ جاگدا رہنداں
جاگدے سرت نہ رہندی جی
لوکی کہندے کملا ہوئیاں
شیواں پچھے مردا ایں
ہتھ دی میل اے دنیا دارا
پیسے پچھے بھجدا ایں
تاں کیہ ہویا چور جے لے گے
پرس موبیئل تے رقم ای سی
(لوکاں نوں میں کنج سمجھاواں؟؟؟؟؟؟)
چوری ہوئے موبیئل دے اندر
ماں تے لکھی نظم وی سی

امڑی جیہا سنگنا بوٹا

امڑی جیہا سنگنا بوٹا
نت نہیں سر تے رہنا
دھپ نوں جرن دی پا لَے عادت
اوڑک دھپ نوں سہنا

بھکھ ہے غریباں نال

مینوں روندے امیراں دسّیا

سکھ ہے نصیباں نال

دکھ سکھ رب دیاں ونڈاں

بھکھ ہے غریباں نال

رانجھے

دیس پنجاب دے دل وچ یعنی

شہر لہور دی ادبی بیٹھک 

دے وچ بیٹھے شاعر واعر

ماں بولی پنجابی چھڈ کے

ٰغالب میر دیاں گلاں کردے

داغ فراق دے پچھے لگدے

زلفاں زلفاں کھیلدے نیں

تے سوچداں واں

اج وی رانجھے ونجھلی جوگے

!اج وی کھیڑے ڈاہڈے نیں

وے سائیاں

پَے گئے نھیر تے کال وے سائیاں

لہو دے دیوے بال وے سائیاں

بیٹھے سُتّے شوق نئیں پگدے

پائونی پاو دھمال  وے سائیاں

رانجھے ونجلی جوگے رہ گے

چل مرزے دی چال وے سائیاں

سرکاراں نوں اُچی سُن دا

حق منگ گڑھکے نال وے سائیاں

منہ سر کالک مل کے بہہ گے

کیہ پچھدے او حال  وے سائیاں

  اپنے مُڈھ تے جڑ توں ٹُٹّے

دیس پنجاب دے بال وے سائیاں

پنجاب دےآں بچےآں لئِ

ماں بولی دی ویل
 ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਵੇਲ

جیہنوں ماں دا نِگھ نہ ملیا
ਜਿਹਨੂੰ ਮਾਂ ਦਾ ਨਿਘ ਨਾ ਮਿਲਿਆ

اوہنے جگ توں کیہہ کھٹیا
 ਓਹਨੇ ਜੱਗ ਤੋਂ ਕੀਹ ਖੱਟਿਆ

پنجاب دے بالاں نوں پنجابی توں محروم نہ کرو
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਮਹਿਰੂਮ ਨਾ ਕਰੋ

بچےآں ورگاں جیون میرا

روز رات نوں سون توں پہلاں
اکھ وچ سُپنے رکھداں واں
روز سویرے اٹھدے سار ای
سُپنیاں پچھے بھجداں واں
بچےآں ورگاں جیون میرا

ماں بولی مینوں عزت بخشی

میں بیگانی بولی اندر
ہکلاوندا سی پھردا
در در تے جا سجدے کردا
شرماوندا سی پھردا
ماں بولی مینوں عزت بخشی
نام پتہ سمجھایا
انگل پھڑ کے گھر نوں لَے گئی
 اپنیاں نال ملایا

ਮੈਂ ਬੇਗਾਨੀ ਬੋਲੀ ਅੰਦਰ
ਹਕਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਫਿਰਦਾ
ਦਰ ਦਰ ਤੇ ਜਾ ਸਿਜਦੇ ਕਰਦਾ
 ਸ਼ਰਮਾਉਂਦਾ ਸੀ ਫਿਰਦਾ
ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਬਖ਼ਸ਼ੀ
ਨਾਮ ਪਤਾ ਸਮਝਾਇਆ
ਉਂਗਲ ਫੜ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਲੈ ਗਈ
ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਾਇਆ

ماں بولی مینوں عزت بخشی

میں بیگانی بولی اندر
ہکلاوندا سی پھردا
در در تے جا سجدے کردا
شرماوندا سی پھردا
ماں بولی مینوں عزت بخشی
نام پتہ سمجھایا
انگل پھڑ کے گھر نوں لَے گئی
 اپنیاں نال ملایا

ਮੈਂ ਬੇਗਾਨੀ ਬੋਲੀ ਅੰਦਰ
ਹਕਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਫਿਰਦਾ
ਦਰ ਦਰ ਤੇ ਜਾ ਸਿਜਦੇ ਕਰਦਾ
 ਸ਼ਰਮਾਉਂਦਾ ਸੀ ਫਿਰਦਾ
ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਬਖ਼ਸ਼ੀ
ਨਾਮ ਪਤਾ ਸਮਝਾਇਆ
ਉਂਗਲ ਫੜ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਲੈ ਗਈ
ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਾਇਆ

جدوں پنجابی دا کوئی لفظ مردا

جداں کسے دا بہن بھرا مردا
ماں پیو مردا
نال  دا گوانڈی
جاں کام کار دا سنگی مردا
جاں کوئی یار ویلی مردا
ایداایں تکلیف ہندی آ جدوں
پنجابی دا کوئی لفظ مردا
تے جد
کوئی مریا ہویا لفظ چییتے آوندا
تے اوہدے نال بیتایا ہویا بچپن
پنڈ دیاں گلیاں
بابیاں دیاں گلاں
چیتے آ آ کے
رون حق کر دیندیاں

یہ جو ماں کی محبت ہے

مٹھاس آتی ہے جب پھل میں
شجر سے ٹوٹ جاتا ہے
اذیت ناک ہے لیکن
یہی قانون فطرت ہے
اسے دوجے کسی رشتے میں ڈھونڈو گے تو رو دو گے
یہ جو ماں کی محبت ہے ، فْقظ ماں کی محبت ہے

اے پاکستاں کنہاں دا آ

اے پاکستاں کنہاں دا آ
جیہڑے ایہدے اندر وسدے آ
جاں
انہاں دا جیہڑے باہر بیٹھے آ
ستراں سالاں چ اک گل تاں صاف ہوئی
پاکستان پاکستانیاں دا نئیں
تے فیر ایہہ کنہاں دا آ
ہیٹ آلیاں
جنہاں اگے آپاں ہر سال
ٹھوٹھا کردے آں
سر تے بنّا رکھن والیاں دا؟
جیہڑ سال شماہی
شکار کھیڈن آوندے آ
جاں یو پی آلیاں دا
جنہاں دی بولی آپاں دوائی وانگوں
اپنے بچیاں نوں پلا رہے آں
ایہہ پاکستاں کنہاں دا؟

ماں بولی پنجابی دا بین

 جیہدے راہیں
سوچ پُنگری
لفظ اگّے سی
جیہدی انگل
پھڑ کے بچپن
پار ننگھے سی
باتاں پیہ دیاں
ماں دی لوری
چوری ورگی سی
دادی بولے
بول مٹھے
مصری گھلدی سی
"
آکھدی سی
پاکھدی سی
سائیں
بٹیریا وے
راجے کھیتاں
ول کدے ناں
جائیں بٹیریا وے
راجے کھیتاں وچ شکاری
جال رکھے نیں
ٹاہلی بیٹھے
بچے تیریاں
راہاں تکدے نیں
توں نہ منیا
توں نہ ٹلیا
چھڈ کے ٹر گیوں
وے
راجے کھیتاں
دے شکاریاں
ہتھے چڑھ گیوں
وے
ٹاہلی بیٹھے
بھکھے بچے
راہاں تکدے نیں
میہنہ پوے تاں
بھجدے نیں
راتیں ڈردے نیں
"
اکھاں موہرے
لفظ میرے
مردے جاندے نیں
بچ گئے جو
سہکدے نیں
ڈردے جاندے نیں
بلھے وارث دے مجاور
جان والے نیں
اردو ہندی والے نادر
آن والے نیں

آسے پاسے ویہنا نئیں
پنجاب کسے نوں دینا نئیں

مٹھی چ ریت بھر کے ہوا وچ اڑا دیو

اجڑے ہوئے مزار دے دیوے تے بیٹھے ہاں

برہوں دے کھادے پیار دے دیوے بیٹھے ہاں

مٹھی چ ریت بھر کے ہوا وچ اڑا دیو

اوقات ساڈی کیہہ اے جگ نوں دکھا دیو

پیند

کیوں ساڈے ٹہن تے کھڑدا

کنسلا پھُل کھٹی دا

ایہہ سانوں پیند کس کیتی

اسیں جیندے وی مردے ہاں

میتھوں بھل ہوئی پنجابیے

میتھوں بھل ہوئی پنجابیے

میں سارا جوبنا

تیری سوتن کول ہنڈا کے

جد داڑھی بگی ہوئی

تیرے چرناں چ آ ڈِگیا

مینوں معاف کرنا

سو میں مرن تُر پیا

مرے پچھے

نکی جیہی فوج سی

پنڈاں دی

ان پڑھاں تے ماڑیاں دی

تے میرے اگے

بہت وڈا لشکر

 پڑھیاں لکھیا دا

تگڑیاں دا

شہراں دا

میرے کول دو ای رستے سی

جاں

  نکی جہی ولوں لڑاں تے لڑدے لڑدے مرجاں

جاں

تگڑیاں دے نال مل کے

اپنے ای گھر بار اپنے ہی لوکاں نوں فتح کر لاں

سو میں لڑن تُر پیا

سو میں ہرن تُر پیا

سو میں مرن تُر پیا

میں بس قرضے نوں لاوہنا ہے

میں جن راہاں دا پاندی ہاں

نہ اوتھے پیڈ ہے کس دی

نہ کوئی دیپ جلدا ہے 

نہ چن تارے کدے وڑھدے

نہ سورج چڑھدا لہندا ہے

میں کلم کلا تردا ہاں

نہ کھڑدا ہاں نہ مڑدا ہاں

نہ مینوں لوچ جتن دی

نہ اچّن دی نہ پگّن دی

کہ ایہہ قرضہ ہے کوئی

کئی صدیاں توں چلدا آ ریہا

میرے بزرگاں دے سراں اتّے

میں اس قرضے نوں لاوہنا ہے

تے اگلی پیڑی دے معصوم بالاں نوں

غلامی والی لعنت توں بچاونا ہے

میں اس قرضے نوں لاوہنا ہے

میں بس قرضے نوں لاوہنا ہے

ساریاں دی زندگی اک جیہی نئیں ہندی

ساریاں دی زندگی اک جیہی نئیں ہندی

کئی جھیلاں ورگے ہندے آ

چپ شاہ

شانتی سکون

جے کسے نے ٹھیمب یا ٹھیکری ماری

تھوڑی دیر لہراں تردیاں

مڑ کے فیر

اوہی شانتی 

 اوہی خاموشی چھا جاندی آ

کئی دریاواں ورگے ہندے آ

ساری عمر اپنے اپنے سمندر نوں ٹولدے

زمین تے متھا رگڑدے رہندے آ

تے کئی جھرنیاں ورگے

ٹپدے نچدے گاوندے

پتھراں نال نبھاوندے رہندے آ

تے کئی 

کئی لاوے جیہے ہندے آ

ساری حیاتی پکدے رہندے آ

تے اخیر تے

پھٹ جاندے آ

اسیں اپنی ماں بولی نوں

اسیں اپنی ماں بولی نوں

سُٹ آئے آں 

کسے ڈونگے کھو وِچ

یوسف دے بھراواں وانگ

---

بہت اوکھا ہے ایہدے وارثاں دا

اس تک اُپڑنا

ہاں شاید

 کوئی سوگوداگر

کتیوں ننگدا وڑھدا آئے

کڈھ کے لَے جائے

تے مصر دے بازاراں وچ کوَڈیاں دے بھا بیچ دوے

اسیں اپنی ماں بولی نوں

سُٹ آئے آں 

کسے ڈونگے کھو وِچ

جین لئی

اوہ بہت راضی سی

کہ اوہدی گھر والی

میکے تُر گئی سی

پر جد او دفتروں پرتیا

تے سُنّے گھر دے بند کوٹھے دا

بوہا کھولیا

اندروں مرے چوہے ورگی بو آ رہی سی

جین لئی سبھے

رشتیاں دی لوڑ ہندی آ

بولیاں

تینوں جھلدے نہ تیرے گھر دے

ہور کیہڑا جھلوُّ جھلیے

جد ماں بولی وچ بولاں
 ਜਦ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਬੋਲਾਂ

مِتراں نوں اُچی سُن دا

ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਸੁਣਦਾ

میں ماں بولی ہاں جیہدا
 ਮੈਂ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹਾਂ ਜਿਹਦਾ

پُتراں نے گل گھُٹیا

ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗੱਲ ਘੁੱਟਿਆ

گھوڑیاں والا دور نہیں ریہا - لہور دی بولی

گھوڑیاں والا دور نہیں ریہا
 ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਦੌਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ

ناں ہی توپاں ٹینکاں آلا
ਨਾਂ ਹੀ ਤੋਪਾਂ ਟੈਂਕਾਂ ਆਲ਼ਾ
 

ہیروشیما ناگا ساکی، ایٹم بم تے ہٹلر وٹلر
ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਨਾਗਾਸਾਕੀ, ਐਟਮ ਬਮ ਤੇ ਹਿਟਲਰ ਵਿਟਲਰ

پچھلی صدی دیاں گلّاں نیں
ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇਂ
اُنج تے
 ਉਂਜ ਤੇ
-----------

اج وی تگڑا ماڑے اُتّے
ਅੱਜ ਵੀ ਤਗੜਾ ਮਾੜੇ ਉੱਤੇ

زور آزمائی کردا اے
ਜ਼ੋਰ ਆਜ਼ਮਾਈ ਕਰਦਾ ਏ

رسم غلامی والی سگّوں
ਰਸਮ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਾਲੀ ਸਗੋਂ

پہلے توں وی ودھ گئی اے
ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਈ ਏ

پر طریقے بدل گئے نیں
ਪਰ ਤਰੀਕੇ ਬਦਲ ਗਏ ਨੇਂ

اج دے مالک
ਅੱਜ ਦੇ ਮਾਲਿਕ

لوہے دی زنجیر نئیں پاوندے
ਲੋਹੇ ਦੀ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਨਈਂ ਪਾਉਂਦੇ

ناں ہی جنگ دی کھیچل کردے
ਨਾਂ ਹੀ ਜੰਗ ਦੀ ਖੇਚਲ਼ ਕਰਦੇ

بلکہ اوہ تاں
 ਬਲਕਿ ਉਹ ਤਾਂ

ست سمندر پار توں پیٹھے
ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਤੋਂ ਪੇਠੇ

ٹیکنالوجی دے گھوڑیاں راہیں
 ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ

سوچاں کیلی جاندے نیں
ਸੋਚਾਂ ਕੇਲੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇਂ

سانوں ساڈے گھر دے وچ ہی
 ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ

قیدی کیتی جاندے نیں
ਕੈਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇਂ
 

ایداں جدّاں
ਏਦਾਂ ਜਿੱਦਾਂ

یو پی بیٹھے حملہ آور
ਯੂ ਪੀ ਬੈਠੇ ਹਮਲਾ ਆਵਰ

لہور دی بولی کھوہ لیندے نیں

ਲਹੌਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਨੇਂ

ਵਾਹ ਓਏ ਧਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆ

ਵਾਹ ਓਏ ਧਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆ
ਤੈਨੂ ਰਬ ਦਿਯਾਂ ਰੱਖਾਂ
ਕਦੇ ਵਾਹੇ ਗੁਰੁ ਵਹੇ ਗੁਗੁ ਬੋਲ ਕੇ ਕਰਪਾਣ ਚਲਾਵੇਂ
ਕਦੇ ਯਾ ਅਲੀ ਯਾ ਅਲੀ ਕੈਹ ਕਿ ਤੂਂ ਅੱਗਾਂ ਲਾਂਵੇਂ
ਭੈਣਾਂ ਦਿਯਾਂ ਇੱਜ਼ਤਾਂ ਲੁੱਤਿਆਂ ਤੈਨੁ ਸੋ ਸੋ ਖੱਲੇ
ਨੁ ਦੋਜ਼ਖ ਕਰ ਕਿ ਕੇਹਰ਼ਇ ਜਨਤ ਲਭੇ?
ਤੈਂ ਕੇਹਰ਼ਏ ਹਸ਼ਅਰ ਕਮਾਏ ਹੁਨ ਕੀਹ ਕੀਹ ਦਸਾਂ

آزادی نوں لبھن والے اج وی لبھدے پھردے نیں

سنتالی دی ونڈ نے سانوں

ونڈیا کد سی

وڈھیا سی

سجّے کن توں کھبے کن نوں

سجّی اکھ توں کھبی اکھ نوں

سجی بانہہ توں کھبی بانہہ نوں

سجی لت توں کھبی لت نوں

وکھرا وکھرا کیتا سی

آزادی نوں لبھن والے 

اج وی لبھدے پھردے نیں

میں پنجابی ماں دا جایا

دیس پنجاب دے دِل وِچ یعنی

شہر لہور چ بیٹھا واں

تے دلّی تخت دا قیدی آں

میرے بچے جد اسکولوں آوندے نیں

رو رو ایہو دسدے نیں

اج وی میڈم ماریا سانوں

اج وی بچّے ہسدے سی تے

پینڈو پینڈو کہندے سی

بابا ایہہ پنجابی بولی 

ساتھوں ہور نئیں بولی جاندی

میں پنجابی ماں دا جایا

دیس پنجاب دے دِل وِچ یعنی

شہر لہور چ بیٹھا واں

تے دلّی تخت دا قیدی آں

میرے گھر دی کیبل اُتّے

جِنّے ٹی طی چینل نیں

دلّی دی بولی بولدے نیں

میرے شہر لہور دے اندر

جنّے مکتب کالج  نیں

دلّی دی بولی بولدے نیں

جنے دفتر تھانے نیں

دلّی دی بولی بولدے نیں

دلّیے  بھاگاں والیے

اس دھرتی تے

صدیاں صدیاں راج سی تیرا

اج وی راج ای تیرا

کندھاں کر کے

کجھ نئیں کھٹیا

ونڈاں کر کے کجھ نئیں کھٹیا

سنتالی دی ونڈ نے سانوں
ونڈیا کد سی
وڈھیا سی

آزادی نوں لبھن والے 

اج وی لبھدے پھردے نیں

ہسپتال نوں بھج پیندے نیں

پھل فروٹ دی ریڑھی کولوں
بال غریب دا لنگھیا جد تے
سوچ لگّا
پروں پرار جئے
 لمبڑدار دی ماں مری سی
تے کل خوانی اندر مینوں
سیب دی پھاڑی لبھی سی
خورے کدوں؟
لمبڑدار پیو مرُو گا
تھوڑی جئی جے
کھنگ وی چھِڑ پئے
ہسپتال نوں بھج پیندے نیں

bābulā tērē vēhṛē

bābulā tērē vēhṛē
jammaṇ dhiāñ jē kadē
jamdiāñ mār davīñ
aivēñ kahnūñ hīṇāñ hōñvēñ
lōkāñ vich nīvān hōñvēñ
dhīāñ dā nā bāp banīñ
dhīāñ dāg pagṛī da
dhīāñ dukh amṛi da
dhīāñ wāḷa dukh nā jarīn
dhīāñ dā nā bāp banīñ
bābulā tērē vēhṛē
jammaṇ dhiāñ jē kadē
jamdiāñ mār davīñ

Dēs pañjāb dē aslī wāris

Dēs pañjāb dē aslī wāris 
mittī vic rulde vēkhdāñ vāñ
tē sōcdāñ vāñ
bhēḍāñ dā ijjaḍ mil kē vī
kallē shēr nūñ dak naīñ sakda
līssā jīṇ da haq naīñ rakhdā

دیس پنجاب دے اصلی وارث
ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਸਲੀ ਵਾਰਿਸ
مٹی وچ رلدے ویکھدا واں
ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਰੁਲਦੇ ਵੇਖਦਾ ਵਾਂ
تے سوچداں واں
ਤੇ ਸੋਚਦਾਂ ਵਾਂ
بھیڈاں دا اِجّڑ مل کے وی 
ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਜੜ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ 
کلّے شیر نوں ڈک نئیں سکدا
ਕੱਲੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਡੱਕ ਨਈਂ ਸਕਦਾ
لِسّا جین دا حق نئیں رکھدا
ਲਿੱਸਾ ਜੀਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਈਂ ਰੱਖਦਾ